سخنرانی حسین کچویان با موضوع «غیب و شهود و تفسیرهای عاشورایی»- حسینیه هنر، ۲۴ مهر ۹۵

۱۰ ماه پیش ۱۶۹۴

علیه تفسیر

تاریخ روشنفکری ما در تفسیر قیام عاشورا شکست خورده است. اما چیز بیش از این هم می‌شود گفت؟

سخنرانی پیش رو، بازنشری است از سخنان دکتر حسین کچویان در موضوع غیب و قیام عاشورا که پنج سال پیش ارائه شده است. اینجا استاد جامعه شناسی متعرض تفسیر مدرن و حتی تلاش‌هایی می‌شود که در دوران مدرن برای بازتعریف حرکت امام حسین (ع) صورت گرفته است.
در سخن کچویان این دیدگاه‌ها جملگی به خطا رفته‌اند.وقتی بحث اصلاح دینی در دوره مشروطه پیش آمد، یکی از مهمترین مسائل برای منورالفکران، مسئله قیام عاشورا بود.
منوالفکران ایرانی دستشان از تفسیر صحنه عاشورا کوتاه بود و آنرا نفی می‌کردند. حتی روشنفکرانی که بعدها تلاش کردند به طرفداری از نگاه دینی و شیعی عزاداری برای امام (ع) را در هردو جنبه فردی و اجتماعی با نگاهی نو تفسیر کنند، کاری فراتر از بازگویی سخن گذشتگان پیش نبردند.
این سخن دکتر شریعتی که گریه عزادار برای امام حسین (ع) را گریه بر حال خود می‌دانست، در اصل در مقدمه کتاب لهوف ابن طاووس آمده بود. همچنین بسیاری حرکت‌های اجتماعی که در تاریخ جهان اسلام آغاز شده بود و خود را ادامه قیام عاشورا می‌دانستند، خیلی قبل‌تر از اطلاق تفسیرهای اجتماعی اینچنین به قیام اباعبدالله، رخ داده بودند.
با این حال عزاداری برای امام حسین (ع) چنان در تار و پود جامعه ما هست که جامعه شناسی به عنوان علمی که به رفتار اجتماعی نظر دارد، نمی‌تواند و نباید از آن بگذرد.
جامعه‌شناسان وطنی از این فقره به آسانی و ساده دلی گذشته‌اند. لحن و گفتاری هم که دکتر کچویان در این صحنه دارد، نشان از دشواری مواجهه این دو است. همان نقطه‌ای که جامعه‌شناسان ایرانی همواره غیب و شهود در عاشورا را نادیده گرفته‌اند، جای دشوار ماجراست. نقطه غامض در روایت چرایی و چگونگی قرن‌ها عزاداری شیعیان برای امام حسین (ع) آنجاست که حسین کچویان بر خلاف ساده‌دلانی که در سخن‌شان «نمی‌دانم» جایی ندارد، این کلمه را ناگزیر به کار می‌گیرد، و همین راهی است که برای ما باز می‌نماید. همین که می‌دانیم و می‌فهمیم؛ اینجا بسیار چیزها برای نفهمیدن هست.

دیدگاه بگذارید

2 دیدگاه در "علیه تفسیر"

avatar
Hhhhhh
Hhhhhh

ضرب‌العجل صحیح نیست. لطفا ضرب‌الاجل را تصحیح بفرمایید.

wpDiscuz